• News

  • BlogRSS

  • Positive headlines about Ethiopia have been frequent since the country’s new Prime Minister Abiy Ahmed took over in early April.

    One of the biggest steps he’s taken has been the rapprochement with Eritrea, which ended the longstanding conflict between the two countries. He agreed to adhere to a border ruling that gave disputed territories to Eritrea, ending a cold war that had raged between the two countries since 2000. On 11 September, the land border between the two countries was reopened.

    Abiy also invited armed opposition groups, including the Oromo Liberation Front and Ginbot 7 G7 – which were declared terrorist organisations under the former leaders – back home. And in October, Abiy gave women in Ethiopia a big boost when he appointed the country’s first female president. He also gave half of all cabinet posts to women.

    The global media – as well as ordinary Ethiopians – have been positive about the country’s improved political gender representation as well as its focus on regional peace and on reducing ethnic tensions domestically.

    But this shouldn’t obscure the fact that ethnic tensions remain rife on the ground, and could flare up at any point. There are three disturbing trends in Ethiopia: tensions within the ruling party as well as a lack of a formal road map to outline where it’s taking the country; continued ethnic tensions; and the lack of transparency around the deals done with insurgent groups.

    Weak points

    One of the biggest concerns is that the state’s capacity to maintain the rule of law and guarantee security is degenerating.

    A number of factors are contributing to this. Firstly the ruling party, the Ethiopian People’s Democratic Party, has been embedded in institutions running the security services for a long time. The lower echelons of these services are confused and bewildered as the new order takes hold. They have no clear direction from the top.

    In addition, law enforcement agencies at federal and regional levels seem unresponsive to local ethnic strife. This is troubling given that the country has been hit by a new wave of ethnic conflicts. According to the Internal Displacement Monitoring Centre report for Ethiopia, the total number of internally displaced people is nearly 1.4 million – and rising.

    Ethnic tensions continue to pose a threat to major cities like Addis Ababa. At the same time former rebel groups have resisted calls to disarm their soldiers. The circulation and trade of armaments are visible and worrisome in many cities.

    Another big threat is the fact that the ruling party doesn’t seem to have a formal road map which tracks the country’s next steps. As a senior party member from Southern Ethiopia put it to one of us:

    We are not quite sure where the country is heading to.

    A close watch

    The looming uncertainty placed massive expectations on the recent 11th party congress that was held in Hawassa. The congress concluded without making any remarkable decisions.

    Another big area of concern is the lack of transparency over the exact terms of the various agreements with former rebel organisations. This lack of information has led to conspiracy theories circulating about the terms on which insurgent groups have been demobilised.

    Lastly, there is tension between Abiy’s attempts to create a sense of identity beyond ethnicities while at the same time attempting to accommodate several of the ethno-nationalist agendas of certain constituencies.

    Amid the rise of regional and international jubilation over Abiy’s rise friends of Ethiopia, international institutions, and global powers like the US should carefully watch these trends and their possible negative consequences.

    Read more ›

    Source: BBC Amharic

    ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ አህመድ ከተለያዩ የፖለቲካ ፓርቲ አመራሮች ጋር ዛሬ በጽህፈት ቤታቸው እየተካሄደ ስላለው ለውጥና በሚቀጥለው ዓመት ስለሚደረገው ምርጫ ውይይት አድርገዋል።

    የጠቅላይ ሚኒስትር ጽህፈት ቤት ባለፈው ሳምንት ባደረገው ጥሪ መሰረት በተካሄደው ውይይት በቀጣይ ፓርቲዎች ሊያደርገቸው በሚገቡ ቁልፍ ጉዳዮች ላይ ውይይት ተደርጓል።

    የውይይቱ ዋነኛ ትኩረት ቀጠይ ምርጫና እየተካሄደ ያለው ለውጥ ይሁን እንጂ ጠቅላይ ሚኒስትሩ በንግግራቸው መንግሥት እያካሄደ ያለውን ሕግና ሥርዓትን የማስከበር ተግባር አጠናክሮ እንደሚቀጥል አመልክተዋል።

    ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ ጨምረውም መንግሥታቸው ሕግን ለማስከበር እየወሰደ ያለው እርምጃ ብሔር ላይ ያነጣጠረ ነው መባሉ ተገቢ አለመሆኑን ተናግረዋል።

    ምርጫ ፡ የተቃዋሚዎችና የመንግሥት ወግ?

    እየተከናወነ ያለው ተግባር የሰብዓዊ መብት ጥሰት የፈፀሙና በተደራጀ ሌብነት ላይ የተሰማሩትን ብቻ ለሕግ ማቅረብ ነው። በዚህም ውስጥ ተሳታፊ የሆኑ ሁሉም ተጠያቂ ስለሚደረጉ ከብሔር ጋር ማያያዘ ተገቢ እንዳልሆነ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ገልፀው፤ ጥፋት ሲሰሩ ህዝብን ሳያማክሩ ጥፋተኛ ነህ ሲባሉ ከብሔር ጋር ማያያዝ አደገኛ መሆኑን አስረድተዋል።

    "ጥፍር ሲነቅል ሕዝብን ያላማከረ፤ ጥፍር መንቀል ሕጋዊ አይደለም ስንለው ብሔሩ ውስጥ ለመደበቅ ይሞክራል" በማለት ድረጊቶቹ በግለሰቦች የተፈፀሙ መሆናቸውን ገልፀዋል።

    ጠቅላይ ሚኒስትሩ ባቀረቡት ሃሳብ መሰረት ከፓርቲዎች ጋር የሚካሄደው ውይይት በሦስት ደረጃዎች ተከፍሎ የሚካሄድ ነው። በዚህም የመጀመሪያው ደረጃ ውይይቱን ማስጀመሪያ ሲሆን፤ ሁለተኛው ደግሞ በምርጫ ጉዳይ ላይ ትኩረቱን ያደርጋል። ሦስተኛው ደግሞ ከምርጫው በኋላ በሚኖሩ ተግባራት ላይ ትኩረት እንሚያደርግ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ተናግረዋል።

    ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ እንዳሉት ቀጣዩ ምርጫ ነፃ፣ ፍትሃዊ እና ዴሞክራሲያዊ ለማድረግ እንደሚሰራና ለዚህም በምርጫ ህግ፣ በምርጫ ቦርድ ስያሜ እና የምርጫ ቦርድ አቅም ዙሪያ አስፈላጊው ሥራ ይከናወናል ብለዋል።

    ወ/ሪት ብርቱካን በወዳጆቻቸው አንደበት

    "የኖርዌይ ፓስፖርቴን መልሼ ኢትዮጵያዊ መሆን እችላለሁ" አቶ ሌንጮ ለታ

    የምርጫ አዋጅ፣ የፖለቲካ ፓርቲዎች ምዝገባ አዋጅ፣ የፖለቲካ ፓርቲዎች ሥነ ምግባር አዋጅ በጠቅላይ አቃቤ ህግ በኩል (በባለሞያዎች ተጠንቶ) ማሻሻያዎች እንደተረቀቀ ነገር ግን ተቃዋሚ የፖለቲካ ፓርቲዎች ሊወያዩባቸው ስለሚገባ ለዚያ ሲባል ለፓርላማ እንዳልቀረቡ ተናግረዋል።

    የመገናኛ ብዙሃን ህጋዊ ሆነው እንዲሰሩ አመቺ የህግ ማዕቀፍ እንደሚዘጋጅ ጠቁመው በቀጣይ ምርጫ የማህበራዊ ድረ ገፆች በቀታዩ ምርጫ ላይ ፈተና ሊሆኑ እንደሚችሉ ጠቁመው ይህንንም ለመከላከል ከፖለቲካ ፓርቲዎች ጋር በጋራ እንደሚሰራ አመልክተዋል።

    ሌላኛው የገለፁት ነገር ሁሉም የፖለቲካ ፓርቲዎች ኦፊሴላዊ የማህበራዊ ሚዲያ ገፆች እንደሚያስፈልጓቸው ነው። ይህም በስማቸው የሚለቀቁና የሚያጋጩ መልዕክቶችን ለመቆጣጠር እንደሚያስችል አስረድተዋል።

    ሕገ መንግሥትን ስለማሻሻልና በተቋማት ግንባታ ዙሪያ የሚከናወኑ ተግባራት እንደሚኖሩ የተናገሩት ጠቅላይ ሚኒስትሩ፤ የሕገ መንግስት ማሻሻያ ለማድረግ መወያየት እንደሚያስፈልግና አከራካሪ በሆኑ ጉዳዮች ላይ ከምርጫ በኋላ ህዝቡ ውሳኔ እንዲሰጥ እንደሚደረግ ገልፀዋል።

    የኢትዮጵያ ሕዝባዊ አመፅን በፎቶ

    ስለየምርጫ ጊዜ መራዘም በተመለከተ በተነሳ ሃሳብ ላይ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ እንደተናገሩት፤ የምርጫው ጊዜ እንዲራዘም በይፋ የቀረበ ሃሳብ እንደሌለ ጠቅሰው፤ ነገር ግን ሀሳቡን ማንሳትና በመወያየት ውሳኔ ላይ መድረስ እንደሚቻል ተናግረዋል።

    ጠቅላይ ሚኒስትሩ በተጨማሪም ፓርቲዎች በቁጥር በርካታ ሆነው ከመቅረብ ይልቅ ተቀራርቦ በመስራት መዋሃድ ባይቻል እንኳን ግንባር በመፍጠር ተጠናክረው እንዲቀርቡ መክረው፤ መንግሥትም አስፈላጊውን ድጋፍ ለማድረግ ዝግጁ መሆኑን አመልክተዋል።

    ፓርቲዎች ለቀጣዩ ምርጫ አስፈላጊውን ዝግጅት ከወዲሁ ማድረግ እንዳለባቸው ሲያመለክቱም "የሚቀደድ ፓስፖርት ካለ ቶሎ ቀደው" ለምርጫ እንዲዘጋጁም መክረዋል።

    Read more ›

     እሥከዳር በላቸው

    ተቃውሞና ድጋፍ ገደብ ካጣ፣ያመጣል ጣጣ ! የአፄ ኃይለ ሥላሴ መንግስት ቅጥ ባጣ ተቃውሞ ሲወድቅ፣ ገደብ ባጣ ድጋፍ የደርግ መንግሥት መጣ።“ ከደርግ የባሰ አረመኔ አይመጣም ” በሚል ቅጥ ባጣ ተቃውሞ ደርግ ሲወድቅ፣ ገደብ ባጣ ድጋፍ ትነግ መጣ።

    የተጠላው የትነግ | ኢሕአዴግም ሥርዓት፣ከደርግ የባሰ አረመኔ ዘረኛና ዘራፊ በመሆኑ፣ ህብረተሰቡ ገደብ የለሹን በደል ፣ ጥላቻን ባረገዘ ተቃውሞ ቢታገለውም፣ “ ሞተ ” የተባለውን ሥርዓት የኢሕአዴጉ ጠቅላይ ሚኒስቴር በጥገናዊ ለውጥ ሽንገላ ለጊዜውም ቢሆን ነፍስ እንዲዘራበት ለማድረግ ችሏል።

    ዛሬም እንደትናንቱ ከትነግ | ኢሕአዴግ የባሰ አይመጣም ብለን ለ ገደብ የለሽ ድጋፍ የዶክተር አቢይ “ ኦዴግ | ኢሕአዴግ ” ላይ ወደ ቅን። ቀደም ሲል አማራው ትግሬዎችን አጅቦ ደርግን ከጣለ በኋላ፣ትግሬ አማራን ክዶ እንደመታው ጠንቅቆ ቢያውቅም፣በእነኦነግና ኦህዴድ እንዳሥመታው ግን የዘነጋ ይመሥላል።

    በመሆኑም ዛሬም አማራው ! በትነግና በኦሮሞዎች መካከል በሚደረገው ግብ ግብ ውስጥ ኦሮሞዎችን አጅቦ ሥልጣን አሥይዟል። ይህም ለጊዜው ካዋዛን በኋላ ምን እንደሚያመጣ ማወቅ አይከብድም።

    አዲስ አበባና ቡራዩ ላይ የኦነግ ቄሮዎች የሠሩትን ልብ ይ ሏል። ንፁሀን አማራዎችን በበደኖ በወለጋ፣በአርሲ ወዘተ የጨፈጨፈው ተገንጣዩ ኦነግ፣ ” በዘር ማጥፋት ወንጀል ” ወደእሥር ቤት ከመሄድ ይልቅ ፣እየተለመነ፣ ከለማ ጋር በምን እንደተስማሙ እንኳን ሳይገለፅ መሥማማታቸውን ነግረውናል።

    በአንድ በኩል በትግሬዎቹ ቦታ ኦሮሞዎች እየተተኩና አዲስ አበባንም በኦሮሞ ባለሥልጣናት እያጥለቀለቁ፣ ” መልሶ ለመገንባት ” በሚል፣የአማራውን እና የሌሎችን ብሔሮች ቤቶች እያፈረሱ፣ሕዝ ቡን ሥራፈት እያደረጉ፣ ” ጫት ቃሚው በዛ ” እያሉ ይሳለቃሉ። እነለማ መገርሳም አዲስ አበባን በቁጥርም ይሁን በአሥተዳደር በኦሮሞ የበላይነት ለማጥለቅለቅ፣ካላቸው ዓይን ያወጣና የረቀቀ የዘረኝነት በሽታ በመነሳት፣ ቄሮዎች ! ለአዲስ አበባ ከሚቀርበው ከምዕራብ ሸዋ ያፈናቀሉት አማራ በአዲስ አበባ አልፎ ወደራያ ተሰዶ፣ በርሀብና በቸነፈር ሲሰቃይ ፣ ” በሶማሊና በኦሮሞ መካከል ችግር ሥለተፈጠረ ” በሚል ኦሮሞችን ከሩቅ እያመጡ አዲስ አበባ ያሠፍራሉ።

    በሌላ በኩል “ እኛ ” በ 27 ዓመቱ ከልክ ያለፈ በደል ምክንያት፣በወንጀለኞች ላይ የሚሠራውን ብቻ መሥማት በመምረጣችንና ለቀጣዩ አደገኛው አካሄድ ዓይናችንን በመጨፈናችን፣ አቅጣጫ የሚያሥቱ ማዘናጊያዎች ብቅ ባሉ ቁጥር ሳናሥተውልና ሳናገናዝብ፣ “ ደግ አደረገልን ” እያልን እልልታውን እናቀልጠዋለን። የዚህ ሁሉ ችግር የህብረተሰቡ አለመንቃትና ከመጣው ጋር የመለጠፍና ያላንዳች ገደብ መ ደገፍ ነው። “ በሬ ሆይ ! በሬ ሆይ ! ሣሩን አይተህ ገደሉን ሳታይ ” እንዳይሆን ” ቆቅ እንሁን 2 እንንቃ ” እላለሁ።

    ከመጣው ጋር ያላንዳች ጥያቄ ገደብየለሽ ድጋፍ እየሠጠን መጨረሻው የራሳችን መጥፊያ እንዳይሆን ከጅምሩ ድጋፋችን ገደብ ኖሮት ፣ሥህተቶች ብቅ ሲሉ ወዲያውኑ እንዲታረሙ ጫና በማድረግ፣ እያሥተዋልን እንጓዝ። አቢይ ከመጣም ወዲህ ቢሆን መጠኑ ይለያይ እንጅ በወልቃይት፣በራያ፣በቤኒሻንጉል፣ በቡኖ በደሌ፣በም ዕራብ ወለጋ፣በድሬደዋ፣በሐረር፣በአዲስ አበባ ወዘተ በአማራው ላይ ግድያው፣መሳደዱና መታሰሩ አለመቆሙን ለመገንዘብ አይከብድም።

    ነገ የአማራው ዕጣ ፈንታ ምን እንደሚሆን ራቅ አድርገን የማየትና በጥልቀት መረዳት ከቻልን፣የአማራውን ትግል እሥከድል ማጠናከር እንድምንችል አያጠራጥርም ። አማራው ንቃ ! አማራው እንዳይደራጅና እንደተለመደው ተከታይ እንዲሆን የሚደረጉ የማዘናጊያ ታክቲኮች ! (1)” አገር እንዳይበተ ን ” የሚሉት አነጋገር እንደተለመደው አማራውን በማሥፈራራት የቆራጭ ፈላጭን ቡድን ዕድሜ እያጀበ እንዲያራዝም ታስቦ ነው። አዎን ! አገር በ 1983 ዓም ተበትኗል።

    ዛሬም ወሬ ነው።የተበተነውን የሚሰባስበው ደግሞ አማራው ገብቶት አንድ ሆኖ ሲታገል እንጅ ባሥፈራሩት ቁጥር ካፈገፈገ ተጎጅ ራሱ እንደሆነ ይገንዘብ።

    (2) ሌንጮ ለታ ! “ ሕዝብ ( ኦሮሞ ) የመረጠውን ትቀበላለህ፣የብሔር ጥያቄ ላይ ነርቨስ አንሁን ” ብሎናል ። “ ዶሮን ሲያታልሏት በመጫኛ ጣሏት ” እንዲሉ ነው።

    (3) ብርሀኑ ! ” ለሁሉም እኩል የሆነች ዴሞክራሲያዊት ኢትዮጵያ እንገባ ” ይለናል። ይህን ቧልት የሚነግረን በዘርና በቋንቋ ብትንትኗ የወጣች አገር ላይ ቆሞ ነው።ማፌዝ አይበቃም ???

    (4) ጠበንጃ ይዘው በዘር ከመጡ ቡድኖች ጋር በመወዳደር ሥለ ዴሞክራሲ መለፈፍ “ ላም ባልዋለበት ኩበት ለቀማ ” እንደሆነ ይታወቅ።

    (5) በጅዋር ሚዲያ በኦሮምኛ ጣሂርና ሄኖ ክ ጋቢሳ የሚባሉት ጉዶች እንዲህ ይላሉ፣ “ ሀበሾች አማሮች ኦሮሞን በተንኮል ላለፉት 130 ዓመት አባረው በከተሞች በድሬደዋ፣ በአዳማ፣በፊንፊኔና በሀረር ይኖራሉ፣።ኦሮሞ የሚኖረው በድንበር ነው።በከተማም ለመኖር ከሀበሻ አማራ ተከራይተን ነው።ሥለዚህ ወንድማችን ታከለ ኡማ በሚመጣው ምርጫ ላይመረጥ ይችላልና እሥከዚያው ከተሞቻችንን መልሰን በእጃችን ማድረግ አለብን።ጊዜ የለንም ።

    ከምርጫው በፊት በእጃችን ለማድረግ መፍጠን አለብን። የእነዶክተር አቢይም ድርጅት ፊንፊኔንና ድሬድዋን ለማሥመለስ ሲሠሩ ረብሻ ከተነሳ “ ማሰር ” ይኖርባቸዋል። አሜሪካኖችም እኮ ምንም ዴሞክራት ቢሆኑ ሁሉንም ነገር በዴሞክራሲ አይሠሩም። ትግሬዎችም ከቢሮ ይባረሩ። “ ይህን ምሥኪን አማራ ከትግሬ ዘረኞች ወደኦሮሞ ዘረኞች እየተቀባበሉት ነው እንዴ ” ያሠኛል። ምንም ተባለ ምን እኛ አማራዎች ወደዋናው መፍትሄ እንግባ!

    (1 ኛ ) የአማራው ወዳጅ ራሱ አማራው ብቻ እንደሆነ እና ሌላ ወዳጅ እንደሌለው ተረድቶ፣ራሱ በራሱ ተጠናክሮ በሁለት እግሩ መቆም እንዳለበት ራሱን ያሳምን። ከልቡ ራሱን ማሣመን ሲችል ብቻ ነው ለማንነቱ የማይበገረው። 

    (2 ኛ ) ያዝ ለቀቅ ያለ ትግል አክትሞ አንድ ቋሚ አካሄድ ይኑረን።ጠላቶቻችን አዳዲስ የቤት ሥራ በሰጡን ቁጥር በእርሱ ላይ አላሥፈላጊ ጊዜያት ሥለምናጠፋ ጭንቅላታችን ለአማራው ትግል የሚጠቅሙ ነገሮች ለማፍለቅ ጊዜ አያገኝም።ለምሳሌ ሥለአቢይ፣ሥለ ኦነግ ፣ሥለትነግ ወዘተ ሥናወራ ጊዜ አናጥፋ ።

    (3ኛ) አቢይ መርቶና ታግሎ ነፃ እንዲያወጣን የምንጠብቅ ብዙዎች ነን።ይህ ሥህተት ነው።በራስህ ላይ ተማመን። እያንዳንዳችን “ እኔ ራሴ እንደግለሰብ ምን ባደርግ ነፃነቴን ተግባራዊ አደርጋለሁ ” ብለን እንጠይቅ። (4ኛ) “ ይህች ዓለም የምታጅበው ጉልበት ያለውን ብቻ እንደሆነ ተረድተን ” አሁን የጀመርነውን መሰባሰብ ይበልጥ በማጠናከር፣ያልሞከርነው የትግል አካሄድ ካለ በመቃኘት፣የድርሻችንን ለማግኘት በተለያዩ የትግል መንገዶችና ዘዴዎች ተጠናክረን መብታችንን በእጃችን ማድረግ የግድ ነው።ከዚህ ውጭ ሌላ አቋራጭ መንገድ የለም።

    (5 ኛ)አማራው በተገለለበትና ባልተሳተፈበት፣ የኢትዮጵያን አንድነት ንዶ “ 9 የዘርና ቋንቋ ክልሎች ፌደራሊዝምን ያዋቀረው ህገ መንግሥት፣ በ 1983 ዓም ኮንፈረንስ እንደፀደቀ፣ ትነግና ኦነግ የዝሆኑን ድርሻ መሬቶች ከአማራው በመቀማት ርስት አልባና ተባራሪ በማድረግ አጣብቂኝ ውስጥ ማሥገባታቸው ገሀድ ነው።

    ይህ ዛሬ ያለው ዘርን መሠረት ያደረገው ህገ መንግሥት ከ9 የዘርና የቋንቋ ከፋፋይ ፌደራሊዝም ጭምር ፈርሶ ፣ በኢትዮጵያ አንድነት ላይ የተዋቀረ ከዘርና ከቋንቋ የፀዳ ለአሥተዳደር የሚመች በጥልቀት የተጠና ሕዝብን ከሕዝብ የሚያቀራርብና የሚያስማማ፣ እኩልነትንም የሚያሟላ ፣እንደ እነአሜሪካም ይሁን እንደ እነሥዊዝ ወዘተ ለምሳሌ “ አካባቢያዊ ፌደራሊዝም ን ባካተተ ህገ መንግሥት” ሲተካና በአፍና በወሬ ሳይሆን ከልብ አብሮነታችንን በተግባር ሥናረጋግጥ ብቻ ነው።

    ይህ ተግባራዊ እንዳይሆን ትነግና ኦነግ እንዲሁም ሌሎች አክራሪዎች! ዛሬም ድረስ በአማራ ላይ ግድያ ከመፈፀምም አልፈው በጠቅላላ በአገሪቱ ውስጥ ቀውስ እንደፈጠሩ ነው። ምክንያቱም የሠረቋቸው መሬቶች ወደባለቤቶቹ እንዳይመለሱባቸውና አማራውንም ረግጠው ለመኖር።

    ማሳሰቢያ !እሥከዛሬ የአማራው በተናጠል መሄድ አሥጨርሶታል፣ተፈናቃይ አድርጎታል። ከእንግዲህ “የአማራው አንድነት ለህልውናችን ዋሥትና” ሥለሆነ አማራው በአንድነት እንዲቆም የአማራው ሕዝብ ጫናና ግፊት ያድርግ። አንድ የማይሆኑ ከሆነ ሕዝቡ ዕርዳታውንና ድጋፉን ያንሳ! መፍትሄው ይህ ብቻ ነው። ታግሎ ህልውናን ማሥጠበቅ የተፈጥሮ ህግ ነው!

    እሥከዳር በላቸው

    Read more ›

    መጪው ምርጫና የወ/ሪት ብርቱካን ሚደቅሳ ሸክም

    በ1993 ዓ.ም. የተፈጠረው የሕወሓት የመሰንጠቅ አደጋና አሸንፎ የመውጣት ፖለቲካዊ ትግል በወ/ሪት ብርቱካን ሚደቅሳ የፖለቲካ ሕይወት ላይ ትልቅ አሻራ ነበረው። የሚቀርቧቸው እንደሚናገሩት ደግሞ ከአሻራነት በላይ የሕይወት መስመራቸው የተቀየረበት እንደሆነ ይናገራሉ።

    በወቅቱ በሕወሓት ውስጥ በተፈጠረው የፖለቲካ ልዩነት አንዱ አንዱን አሸንፎ ለመውጣት የፖለቲካ ትግል ውስጥ ነበሩ። በወቅቱ ሕወሓት ውስጥ ተፈጥሮ የነበረው መከፋፈል በወቅቱ የአገሪቱ ጠቅላይ ሚኒስትር፣ የኢሕአዴግና የሕወሓት ሊቀመንበር የነበሩት አቶ መለስ ዜናዊ የፖለቲካ ልዩነት ላይ ያጠነጥናል።

    በሁለቱ ቡድኖች መካከል በተፈጠረው መጠላለፍና አሸንፎ የመውጣት ትግል የመንግሥትን ሥልጣን የያዘውና በአቶ መለስ ዜናዊ ይመራ የነበረው ቡድን፣ ከተቀናቃኙ ቡድን ጠንካራ ሰዎችን በመምረጥ የሙስና ወንጀል ክስ በመመሥረት ጉዳዩ በወቅቱ የፌዴራል ፍርድ ቤት ጀማሪ ዳኛ የነበሩት ወ/ሪት ብርቱካን ዘንድ ይደርሳል። የአቶ መለስ ቡድን በወሰደው ዕርምጃ የኤፈርት ሊቀመንበርና የኢትዮጵያ አየር መንገድ የቦርድ ሰብሳቢ የነበሩት አቶ ስዬ አብርሃ፣ በሙስና ወንጀል ተጠርጥረው ወህኒ እንዲገቡ ተደርጓል።

    በዚህ ከፍተኛ የፖለቲካ ጠብ ውስጥ እጅን ማስገባት አይደለም ለአንድ ዳኛ ይቅርና ለሕወሓት እህት ድርጅቶችም አስፈሪ ነበር። አቶ ስዬን በቁጥጥር ሥር አውሎ የነበረው ፖሊስ በወንጀል እንደጠረጠራቸውና ተጨማሪ ምርመራ ለማካሄድ በማረሚያ ቤት ለማቆየት ያቀረበው ጥያቄ፣ ችሎቱን ይመሩ ለነበሩት ወጣት ዳኛ ወ/ሪት ብርቱካን ምክንያታዊ አልነበረም።

    ለሕግ መከበርና የበላይነት ከነበራችው ፅኑ እምነት ውጪ ፖለቲካዊ ምክንያትም ሆነ ግኝኙነት ያልነበራቸው ወ/ሪት ብርቱካን ተጠርጣሪውን አቶ ስዬ በማረሚያ ቤት የሚያቆይ በቂ ማስረጃ አልቀረበም በማለት የዋስትና መብታቸውን እንዲከበር ውሳኔ ያሳልፋሉ።

    ይሁን እንጂ የዳኛዋ ውሳኔ ለአቶ ስዬ የሰጠው ነፃነት ከፍርድ ቤቱ ቅጥር ግቢ እስኪወጡ ብቻ ነበር። በከፍተኛ የፀጥታ አስከባሪ አካላት ወረራ ከአካባቢው ሳይርቁ አቶ ስዬ በቁጥጥር ሥር እንዲውሉ ተደረገ፡፡ የተወሰደው ዕርምጃ ሕጋዊ ልባስ እንዲኖረው ሲባልም፣ በሙስና የተጠረጠረ የዋስትና መብት እንዳይኖረው የሕግ ማሻሻያ በቀናት ውስጥ በፓርላማው ፀደቀ።

     የዳኛዋ ውሳኔ በአገሪቱ የፖለቲካና የፍትሕ ሥርዓት ውስጥ እስከ ዛሬ የዘለቀና መደብዘዝ ያልቻለ አሻራ እንዳለው ሁሉ፣ የእሳቸውንም ሕይወት ቀይሮታል።

    ይህ ክስተት ወ/ሪት ብርቱካን ወደ ፖለቲካ ትግል እንዲገቡ ገፊ ምክንያት ቢሆንም፣ የጀመሩት መንገድ ግን አልጋ ባልጋ አልነበረም። በነበራቸው ከፍተኛ የፖለቲካ ተፅዕኖ ምክንያትም በፖለቲካዊ ክሶች ለተለያዩ ሁለት ጊዜያት ሕይወታቸውን በወህኒ ቤት አሳልፈዋል።

    ለሁለት ጊዜያት እስር የተዳረጉባቸው ወቅቶች ከፖለቲካዊነታቸው ባሻገር፣ በሁለቱም ጊዜያት ተካሂደው ከነበሩት አገር አቀፍ ምርጫዎች ጋር ግንኙነት እንደነበራቸው ይነገራል። የመጀመርያው በ1997 ዓ.ም. ተካሄዶ ከነበረው ምርጫ በኋላ በምርጫው ውጤት ተዓማኒነት ጋር በተያያዘ በገዢው ፓርቲ ኢሕአዴግና እሳቸው በአመራርነት የሚወክሉት ቅንጅት ለአንድነትና ለዴሞክራሲ መካከል የተፈጠረው ውዝግብ ነው። ሁለተኛው እስር ከመጀመርያው ጋር ግንኙነት ቢኖረውም፣ አዲስ ፓርቲ በመመሥረት በ2002 ዓ.ም. ለሚካሄደው ምርጫ ከፍተኛ እንቅስቃሴ በማድረግ ተቀባይነት ባገኙበትና ምርጫው ሊካሄድ የአንድ ዓመት ዕድሜ ብቻ ሲቀረው ነበር።

    የ2002 ዓ.ም. ምርጫ ተጠናቆ ገዥው ፓርቲም በተለየ ሁኔታ የፓርላማውን 99.6 በመቶ ወንበሮች ማሸነፋ በብሔራዊ ምርጫ ቦርድ ይፋ ተደርጎና መንግሥትም ከተደላደለ በኋላ፣ ወ/ሪት ብርቱካን ዳግም ይቅርታ አግኝተው ከእስር ይለቀቃሉ።

    የደረሰባቸውን መቋቋም የተሳናቸው ወ/ሪት ብርቱካን ከእስር ከተለቀቁ በኋላ ስደትን መርጠው ኑሯቸውን በአሜሪካ በማድረግ፣ ቀጥተኛ የፖለቲካ ተሳትፎን እርግፍ አድርገው ይተዋሉ። ይሁን እንጂ በአሜሪካ ዝነኛው ሀርቫርድ ዩኒቨርስቲ የማስተርስ ዲግሪያቸውን በመሥራት ራሳቸውን በትምህርት ከገነቡ በኋላ፣ በዓለም ዙሪያ የሚገኙ ዴሞክራሲያዊ ተቋማት ግንባታን ለመደገፍ በተቋቋመው ኔድ (National Endowment for Democracy) በተሰኘው ድርጅት ውስጥ ጊዜያቸውን በምርምር አሳልፈዋል። በተለይ በኢትዮጵያ ለዴሞክራሲ የሚታገሉ የፖለቲካ ፓርዎችን እንዲዳከሙ ያደረጋቸውን ምክንያቶችና እነሱን ለማጠናከር ምን ማድረግ እንደሚገባ መመራመር ትኩረታቸው ነበር።

     ወ/ሪት ብርቱካን ኑሯቸውን በስደት መምራት ሲቀጥሉ በኢትዮጵያ ደግሞ እሳቸው በወጣትነት የዳኝነት ቆይታቸው ለመትከል የሞከሩት እውነተኛና ገለልተኛ ፍትሕ፣ እንዲሁም ዴሞክራሲያዊ የፖለቲካ ሥርዓት አለመረጋገጥ ዜጎችን ሲጨቁኑና ሲያማርሩ ከርመው ወደ ሕዝባዊ ቁጣ ተሸጋግረዋል።

    ይህ ሕዝባዊ ቁጣ በተለይም ባለፋት ሦስት ዓመታት ተፋፍሞ በመቀጠሉ፣ በገዥው ፓርቲ ኢሕአዴግ ላይም ውስጣዊ የፖለቲካ ትግል በመቀስቀስ አገሪቷን እስከ መበተን ጫፍ አድርሶ፣ በመጋቢት ወር 2010 ዓ.ም. በኢሕአዴግ ውስጥ የተፈጠረው የለውጥ ኃይል አሸንፎ ሥልጣንን ለመቆጣጠር በቅቷል።

    በኢሕአዴግ ሊቀመንበርና የአገሪቱ ጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይ አህመድ (ዶ/ር) የሚመራው ይህ የለውጥ ኃይል ባለፋት ዘጠኝ ወራት በወሰዳቸው የፖለቲካ ዕርምጃዎችና የዴሞክራታይዜሽን ጅማሮዎች፣ በአገር ውስጥም ሆነ በውጭ የሚገኙ ኢትዮጵያዊያንን ይሁንታና ቀልብ መግዛት መቻሉ በገሀድ የሚታይ እውነታና ከዓለም አቀፉ ማኅበረሰብም ድጋፍ እየተቸረው ይገኛል።

    በፖለቲካ ረገድ መካሄድ ከጀመሩ ተግባራት አንዱ የዴሞክራሲ ተቋማትን ማጠናከር ላይ ቅድሚያ የሰጡት ጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይ፣ ሥልጣን በእውነተኛ ዴሞክራሲያዊ የሐሳብ ትግል በሕዝብ ይሁንታ ብቻ እንዲያዝ ማድረግ የቆይታቸው ዋነኛ ግብ እንደሆነ ለሚመሩት ሕዝብ በይፋ በመናገር ቃል ገብተዋል።

    ይኼንንም ተከትሎ የአገሪቱን የምርጫ ሕጎች ማሻሻልና ምርጫን የሚያስፈጽመው ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ ገለልተኛ ሆኖ እንዲደራጅ፣ የማሻሻያ ሥራዎችን በአገር ውስጥ ገለልተኛ ምሁራን አማካሪነት በማከናወን ላይ ይገኛሉ።

    ይኼንን ሒደት በመከታተል ዕውን እንዲያደርጉና ምርጫ ቦርድንም በሰብሳቢነት እንዲመሩ በስደት ላይ ይገኙ የነበሩትን ወ/ሪት ብርቱካን ሚደቅሳን በማጨት፣ ሐሙስ ኅዳር 13 ቀን 2011 ዓ.ም. በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በማቅረብ በአብላጫ ድምፅ አፀድቀዋል።

    በቀደሙት ዓመታት የምርጫ ቦርድ ሰብሳቢ ሆኖ በጠቅላይ ሚኒስትሩ የሚቀርብ ዕጩ በወቅቱ በፓርላማው ጥቂት መቀመጫ በነበራቸው የተቃዋሚ ፓርቲ አባላት የገለልተኝነት ጥያቄ ይቀርብ ነበር። ፓርላማው በኢሕአዴግና አጋሮቹ ሙሉ በሙሉ በተያዙባቸው ወቅቶች ደግሞ የተቃዋሚ ፓርቲዎች በአገሪቱ ወዳሉት ጥቂት የግል ሚዲያዎች በመቅረብ፣ በምርጫ አስፈጻሚ ተቋሙና በቦርዱ ሰብሳቢ ላይ የነበሯቸውን የገለልተኝነት ጥያቄ ለማሰማት ይሞክሩ ነበር።

    ይህ ታሪክ የገጽታ ለውጥ አድርጎ ባለፈው ሳምንት የምርጫ ቦርድ ሰብሳቢ እንዲሆኑ በቀረቡት ወ/ሪት ብርቱካን ላይ መቶ በመቶ በኢሕአዴግና በአጋሮቹ የተሞላው ፓርላማ የገለልተኝነት ጥያቄ አንስተዋል።

    ወ/ሪት ብርቱካን የፖለቲካ ፓርቲ አመራር የነበሩ መሆኑን በመጥቀስ፣ ከፖለቲካ ፓርቲ አባልነት ወይም ወገንተኝነት ንፁህ ስለመሆናቸው መረጋገጡንና እንዴት ሊረጋገጥ እንደቻለ ዕጩዋን ላቀረቡት ጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይ አቅርበዋል።

    የፖለቲካ ፓርቲ አመራር የነበሩ ቢሆንም፣ በአሜሪካ በነበራቸው የጥቂት ዓመታት ቆይታ ከፖለቲካ ፓርቲ ወይም አባል ጋር ግንኙነት እንዳልነበራቸው መረጋገጡን የጠቀሱት ጠቅላይ ሚኒስትሩ፣ የፖለቲካ አመለካካትን ማንም ሰው ሊይዝ እንደሚችልና ዋናው ጉዳይ ጠንካራ ተቋም መሥርቶ ሕግን አክብሮ መሥራት መቻላቸውን ማረጋገጥ እንደሆነ ገልጸዋል። ይኼንን ተላልፈው ከተገኙም በሕጉ መሠረት ሊጠየቁና ሊነሱ እንደሚችሉ አብራርተዋል። ማብራሪያውን ተከትሎም ፓርላማው ሹመቱን በአራት ተቃውሞ፣ በሦስት ድምፀ ተዓቅቦና በአብላጫ ድምፅ አፅድቋል። የጠቅላይ ሚኒስትር ጽሕፈት ቤት ቃል አቀባይ ቢሮ ባወጣው መግለጫ የብሔራዊ የምርጫ ቦርድ ገለልተኝነቱ ከሚረጋገጥባቸው ወሳኝ ነገሮች አንዱ የቦርዱን ሕገ መንግሥታዊ ግዴታ ጠንቅቀው በሚያውቁ፣ ገለልተኛ፣ የሙያ ብቃታቸው አስተማማኝ በሆኑና በመልካም ሥነ ምግባራቸው በሚታወቁ ሰዎች ሲመራ መሆኑን ገልጿል፡፡

    ‹‹ወ/ሪት ብርቱካን የፅናትና ለሕግ ልዕልና የመቆም አርዓያ ተደርገው በኢትዮጵያ ሕዝብ ዘንድ የሚታዩ የሕግ ባለሙያ ናቸው፡፡ በአገራችን የነበረውን የዴሞክራሲና የፍትሕ ዕጦት ለመታገልም የተፎካካሪ ፓርቲ አመራር በመሆን ታግለዋል፡፡ በዚህም ከፍተኛ ዋጋ ከፍለዋል፡፡ ለዴሞክራሲና ለፍትሕ መስፈንም በገለልተኝነት፣ በብቃትና በሞገስ ሊያገለግሉ ከሚችሉ አገር ወዳድ ኢትዮጵያውያን መካከል አንዷ ናቸው፤›› ያለው መግለጫው፣ ጠቅላይ ሚኒስትሩም ይኼንን ከግንዛቤ በማስገባት በዕጩነት አቅርበው እንደ ሾሟቸው ይገልጻል።

    ከሹመቱ በኋላ ወ/ሪት ብርቱካን ለመገናኛ ብዙኃን በሰጡት መግለጫ ይህ ጥያቄ ቀርቦላቸው፣ ሕይወታቸውን የሰጡት ለዴሞክራሲ መስፈንንና ለፍትሕ መሆኑን ተናግረዋል፡፡ ይህ በኢትዮጵያ ሰፍኖ ቢሆን ኖሮ መንገዳቸው ሌላ ይሆን እንደነበር አስረድተዋል።

    ለአድልኦ የኖሩት ሕይወት እንዳልነበራቸውና ወደፊትም እንደማይኖራቸው፣ ይኼንን የኖሩ ቀን ራሳቸውን እንደሚጠሉም ተናግረዋል።

    ቀጣዩ ሸክም

    ወ/ሪት ብርቱካን በ1997 ዓ.ም. ከተካሄደው ምርጫና ከውጤቱ ጋር በተያያዘ ለሁለት ዓመታት በወህኒ አሳልፈዋል፡፡ ነገር ግን ከእስር በይቅርታ መለቀቃቸውን ክደዋል ተብለው የተዘጋጁበት የ2002 ዓ.ም. ምርጫ በተቃረበበት ወቅት በድጋሚ ለእስር ተዳርገዋል። በቆይታቸውም የተለያዩ የሰብዓዊ መብት ጥሰቶችን መከራ ተሸክመው አሳልፈዋል።

    ቀጣዩ ሸክም ግን የተለየ ነው። ላሳለፉት የወህኒ ቤት መከራ ምክንያት የሆነውን የምርጫ ሥርዓት በገለልተኝነት መምራት።

    በግላቸው ለቀረበባቸው የገለልተኝነት ጥያቄ መልስ የሰጡ ቢሆንም፣ ተቋማዊ ገለልተኝነትን በማረጋገጥ በምርጫ ቦርድ ላይ የሚቀርበውን ወቀሳ ማንፃትና ተዓማኒነት ያለው ተቋም አድርጎ መገንባት ፈቅደው የተቀበሉት የቀጣዮቹ ጊዜያት ፈተናቸው ይሆናል።

    የተቋሙ ገለልተኝነት መገለጫዎች በርከት ያሉ ቢሆኑም የዋና ዋናዎቹ የዳሰሳ ጥናታዊ ሪፖርት ሐሙስ ኅዳር 13 ቀን 2011 ዓ.ም. ለተቃዋሚ ፓርቲዎች ለውይይት ቀርቧል። ጥናቱን በማካሄድ ለውይይት ያቀረበው የምርጫ ሥርዓቱንና የምርጫ ሕጎችን ለማሻሻል በጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ ሥር የተደራጀው የዴሞክራሲ ተቋማት ጥናት ቡድን ሲሆን፣ ጥናቱን ያቀረቡት የቡድኑ ምክትል ሰብሳቢ ሲሳይ ዓለማየሁ (ዶ/ር) ናቸው።

    እንደሳቸው ገለጻ የቦርዱ ገለልተኝነትን ለማረጋገጥ በመሥፈርትነት ከሚታወቁ ልምዶች መካከል አንዱ፣ የቦርዱ አመራር አካላት አሰያየምን የተመለከተ ነው። በሌሎች አገሮች በውድድር ላይ የተመሠረተ የቦርድ አባላት አሰያየምን እንደሚከተሉ ለአብነት ጠቅሰዋል። ገለልተኛ መራጭ ኮሚቴ በማዋቀር ስምምነት በተደረገባቸው መሥፈርቶች የሚቀርቡ ዕጩዎችን በማወዳደር የሚሰየሙ መሆኑን፣ ሌሎች አገሮች ደግሞ በቋሚነት ወይም በጊዜያዊነት የፖለቲካ ፓርቲዎች ኮንፈረንስ በመመሥረት የአባላት ምልመላ እንደሚያካሂዱና የተለዩትን ለሹመት እንደሚያቀርቡ ያስረዳሉ።

    አባላቱ ከተሾሙ በኋላ ሰብሳቢና ምክትል ሰብሳቢ የመምረጥ ተግባር ለራሳቸው የሚተው አገሮች መኖራቸውን አመላክተዋል። በኢትዮጵያ የምርጫ ቦርድ አመራር አካላት በጠቅላይ ሚኒስትሩ አቅራቢነት በፓርላማ እንደሚሾሙ በሕገ መንግሥቱ የተደነገገ ሲሆን፣ በዚህ መሠረትም ወ/ሪት ብርቱካን ተሹመዋል።

    ይህ አሿሿም ገዥው ፓርቲ ወገንተኛ አመራር እንዲሾም ዕድል የሚሰጥ ቢሆንም፣ ወ/ሪት ብርቱካን የነበራቸው የኋላ የፖለቲካ ታሪክ ከወገንተኝነት ይልቅ በተቃራኒው መሆኑ የገለልተኝነት ጥያቄ አያስነሳም ብሎ ከመደምደም፣ የተሻለውን ተቋማዊ አሠራር ማስፈን እንደሚገባ ባለሙያዎች ያሳስባሉ።

    በሌላ በኩል የቦርዱ አባላት ከተሾሙ በኋላ የአገልግሎት ዘመን ጣሪያና ከኃላፊነት ሊሰናበቱ የሚችሉበት መንገድ፣ ሌላው የቦርዱ ገለልተኝነት የሚፈተንበት ሊሆን ይችላል።

    አቶ ሲሳይ እንደሚሉት፣ በኢትዮጵያ ሁኔታ የቦርዱ አመራር አባላት በራሳቸው ፈቃድ ለመሰናበት ሲጠይቁ ወይም የሾማቸው ፓርላማ በሥነ ምግባር ጥሰት፣ አልያም በጤና እክል ሥራቸውን ለማከናወን አይችሉም ብሎ ሲያምን ሊያነሳቸው እንደሚችል በሕግ ተደንግጓል።

    ይህ አሠራር ግልጽነት የጎደለው በመሆኑ ለጣልቃ ገብነት የተመቸ መሆኑን ያስረዳሉ። ለምሳሌ ከላይ የተጠቀሱት ከኃላፊነት የሚነሱባቸው ምክንያቶች መሟላታቸው የሚረጋገጥበት አሠራር አለመኖሩን ይጠቁማሉ፡፡ በተጨማሪም የተጠቀሱትን ምክንያቶች በማቅረብ ለፓርላማው የሚያቀርበው ማን እንደሆነ በግልጽ አለመደንገጉን፣ እንዲሁም ይኼንን ለማድረግ የሚጠይቀው በአብላጫ ድምፅ መወሰን በመሆኑ ፍላጎቱ ያልተፈጸመለት ነገር ግን አብላጫ ድምፅ በፓርላማ ያለው የፖለቲካ ድርጅት ጣልቃ መግባት እንደሚያስችለው ይጠቅሳሉ።

    ሪፖርተር ያነጋገራቸው ባለሙያ በሥራ ላይ የነበሩት የቦርዱ ሰብሳቢ ወ/ሮ ሳሚያ ዘካሪያ የተነሱበትን መንገድ በምሳሌነት ያወሳሉ።

    ወ/ሮ ሳሚያ አገራዊ ለውጡን በመደገፍና የለውጡ አካል በመሆን በራሳቸው ፈቃድ ከኃላፊነት ለመነሳት አቅርበዋል ነው የተባለው፡፡ በመልቀቂያው ላይ ፓርላማው አንድም ጥያቄ ሳያነሳ ወ/ሪት ብርቱካንን እንደሾመ ገልጸዋል። በመሆኑም ወ/ሪት ብርቱካን የተቋሙን ገለልተኝነት ጨምሮ የመጡበትን መንገድ በማረም፣ የማስተካከል ኃላፊነት እንዳለባቸው ባለሙያው ያስረዳሉ።

     ሌላው የተቋሙን ገለልተኝት ለማረጋገጥ ፋይናንስ የሚያገኝበትን ሕጋዊ አሠራር መቀየር ያስፈልጋል። አሁን ባለው አሠራር ቦርዱ በጀቱን ለፓርላማ አቅርቦ እንደሚያፀድቅ በሕግ የተቀመጠ ቢሆንም፣ በተግባር ግን ገንዘብ ሚኒስቴር ከፍተኛ ሚና እንዳለው ጥናቱን ያቀረቡት ሲሳይ (ዶ/ር) ያስረዳሉ።

    ሌላው ጉዳይ ከገለልተኝነት ባለፈ የምርጫ ሥርዓቱን ሙሉ በሙሉ የመቀየር ጉዳይ የገዘፈው ሸክም እንደሚሆን ባለሙያዎች ያስረዳሉ። ይህ የምርጫ ሥርዓት የአብላጫ ድምፅ መርህን (First Past the Post) የሚከተል ከመሆኑ የሚመነጭ ነው። ይህ የምርጫ ሥርዓት የሕዝብ ቅቡልነት ያገኘ መንግሥት እንዳይቋቋም፣ በውጤቱም ያልተሟላ የሕዝብ ውክልና ባለፋት ዓመታት በአገሪቱ እንደታየው የፖለቲካ ቀውስ ምንጭ ምክንያት ይሆናል።

     በዚህ ጉዳይ ላይ የምርምር ሥራቸውን ያሳተሙት አቶ ገብረ መስቀል ኃይሉ፣ ይህ የምርጫ ሥርዓት መሻሻል እንዳለበት በማስረጃ ላይ ተመሥርተው ይሞግታሉ።

    ለአብነት ያህል በምርምር ሥራቸው ካሰፈሯቸው ማስረጃ ተጠቃሾች አንዱ፣ በ2002 ዓ.ም. በተካሄደው ምርጫ የአዲስ አበባን መራጮችና ውጤቱን ይገልጻሉ።

    አዲስ አበባ በፓርላማው ውስጥ 23 መቀመጫዎች ያሏት ሲሆን፣ ለእነዚህ መቀመጫዎች የሕዝብን ውክልና ለማግኘት በተካሄደው ምርጫ 1,041,180 መራጮች ድምፃቸውን መስጠታቸውን፣ በውጤቱም ለ23 መቀመጫዎች የተወዳደረው ኢሕአዴግ የ564,821 መራጮችን ድምፅ በማግኘት 22 መቀመጫዎችን ማሸነፋን ያስረዳሉ።

    ይህም ማለት ከተጠቀሰው የመራጮች ቁጥር ውስጥ 41 በመቶ የሚሆኑት ኢሕአዴግን ሳይመርጡ በኢሕአዴግ ሊወከሉ ተገደዋል ሲሉ ይከራከራሉ። የምርጫ ሥርዓቱ የተመጣጠነ ውክልናን (Proportional Representation) የሚከተል ቢሆን ኖሮ፣ ኢሕአዴግ በተሰጠው ድምፅ ከ23 መቀመጫዎች ማግኘት የሚችለው 13 ይሆን እንደነበር በመጥቀስ የምርጫ ሥርዓቱ መሻሻል እንዳለበት ያሳስባሉ።

    የተጠቀሱትንና ሌሎች በርካታ መዋቅራዊ ችግሮችንና ሕገ መንግሥቱን እንዲሻሻል በማድረግ የምርጫ ሥርዓቱን ማስተካከል፣ በወ/ሪት ብርቱካን ላይ የወደቀ ሸክምና ቀጣይ ኃላፊነት ነው

    Read more ›

    Ethiopia's reformist prime minister says the country would need to build a new town to hold all suspected of corruption and rights abuses in previous administrations.

    Abiy Ahmed on Thursday told lawmakers that "the prison facilities that we have here in Ethiopia are not sufficient enough to handle the vast number of criminals ... we have chosen to focus on major cases and leave the rest for a reconciliation commission that is in the making."

    Sixty-three intelligence officials, military personnel and businesspeople were arrested this month over allegations of abuses and corruption.

    Also on Thursday, lawmakers approved former opposition figure Birtukan Mideksa as Ethiopia's election chief as Abiy again promised a "free and fair" election in 2020. Birtukan is the latest woman appointed to a high-profile position in the new administration.

    Read more ›

    As Ethiopia undergoes a period of unprecedented change and reform, the Global Green Growth Institute(GGGI) is partnering with the Ethiopian government to try and ensure this vital period of transition includes the country embracing sustainable growth and avoiding the environmental mistakes made by Western nations.

    The basis of this effort comes from GGGI supporting the Ethiopian government in the development and implementation of its Climate-Resilient Green Economy (CRGE), a strategy launched in 2011 to achieve middle-income status while developing a green economy.

     

    As elsewhere in Africa where GGGI is partnering with other member countries—Ethiopia was the first country to sign up among the current group of 10—the goal is to act now to enable countries to have a future comprising economic growth and poverty reduction while building resilience, promoting sustainable infrastructure and ensuring efficient management of natural resources.

    “Countries like Ethiopia aren’t industrialised, so they have a chance to leapfrog in their development that means they wouldn’t follow us and make the mistakes we did when we industrialised,” Dexippos Agourides, GGGI’s head of programmes for Africa and Europe who is based in Addis Ababa, tells IPS. “We are talking about an alternative economic activity that allows a low-carbon economy and means of living.”

    The global effort toward green growth gained momentum after the Paris Agreement in which signatories agreed to collectively tackle climate change through the mechanism of implementing nationally determined contributions (NDC), a country’s tailored efforts to reduce its emissions and enable it to adapt to climate change-induced challenges.

    “The government has made big commitment and set very ambitious targets, so even if they only go halfway to their targets that would still be a significant achievement,” Agourides says. “There are big gaps in the plan, which is where we come in to accompany the government in this ambition.”

    Hence GGGI’s 12-person team in Addis Ababa providing embedded expert and advisory technical support and capacity building to the Ethiopian government.

    Their main effort is to ensure CRGE strategies and financing go toward six sectors identified as key for green growth: energy, reducing emissions from deforestation and degradation, agriculture (land use and livestock), green urbanisation and cities, transport, industry and health.

    Ethiopia’s goal is to act now to enable it to have a future comprising economic growth and poverty reduction while building resilience, promoting sustainable infrastructure and ensuring efficient management of natural resources. Credit: James Jeffrey/IPS

    One example of how this looks on the ground is Ethiopia’s programme of building industrial parks becoming greener, through schemes such as waste sludge from factories being used by other industries.

    Another example is Ethiopia’s ambitious programme of reforestation and management of existing forest cover, which had reduced from covering about 35 percent of the country a century ago to around 3 percent in 2000—it’s now back up to around 15 percent.

    GGGI is also working with the government on adaptation plans for areas prone to drought and flash flooding that appear increasingly volatile due to climate change.

    “We look at past patterns and predict who suffers and how, so we can make plans so people are not hit,” says Innocent Kabenga, GGGI’s country representative for Ethiopia.

    At the same time, Kabenga notes, methods such as reusing water, hydro-power, wind and solar are all being considered as means of mitigating Ethiopia’s carbon footprint. Such a plethora of renewable energy options comes from Ethiopia having one of the most complex and variable climates in the world due to its location between various climatic systems and its diverse geographical structure.

    When it comes to the often-contentious issue of more foreign funds going to Ethiopia—already one of the world’s biggest recipients of overseas aid—those at GGGI point out that it is not necessarily a case of more funds but making sure existing funding go to the right place.

    At the same time, there is no getting around the financial costs involved, both for Ethiopia’s green growth goals—in 2017, GGGI helped Ethiopia access USD 135 for its programme reducing emissions from deforestation and degradation, as well as access the Green Climate Fund—and for GGGI. Its budget comes from a mixture of developed and developing countries such as the United Kingdom, Australia, Mexico and Indonesia, a geographic spread reflecting the nature of the challenge that GGGI is engaged with.

    “These are issues that have no boundaries, that no one country can solve, which is why we need to implement these national agreements that will help the world to survive,” Kabenga says. “Western countries have more money, and it their actions [contributing to climate change] that have affected the developing world.”

    Despite governmental willingness, those at GGGI acknowledge much more is needed to turn words into concrete actions, especially within the complex context of Ethiopia’s federal democracy that devolves significant power to each region.

    Furthermore, each ministry involved in the CRGE must do its job, and the government policy at the federal level must be successfully transmitted to Ethiopia’s regional governments—who must then do their bit.

    Tying all that together—and as the country is going through one of its most significant political upheavals in 27 years as a new prime minister attempts to initiate significant reforms throughout government and society—is no easy thing, Agourides acknowledges. But if it can be done, then the economic and environmental benefits for Ethiopia could be huge, while allowing it to avoid the pitfalls elsewhere of growth at any cost that has done untold damage to this precious planet.

    “Ethiopia stands at the top of least developed countries in terms of commitment, engagement and awareness,” Agourides says. “But implementation is the issue given the size and complexity of the country.”

    Read more ›

    Ethiopia: East Africa’s Emerging Giant

     

    Children play within the Balderas condominium in Addis Ababa. Tiksa Negeri/Reuters

    Ethiopia’s new leader is seeking aggressive reforms to put an end to discord and build on the country’s progress in recent decades, but a towering set of challenges threatens his agenda.

    October 5, 2018

    Introduction

    Ethiopia, Africa’s second-most-populous country, has suffered military rule, civil war, and catastrophic famine over the past half century. Yet in recent years it has emerged as a beacon of stability in the Horn of Africa, enjoying rapid economic growth and increasing strategic importance in the region. However, starting in 2015, a surge in political turmoil rooted in an increasingly repressive ruling party and disenfranchisement of various ethnic groups threatened the country’s progress.

    Since taking office in April 2018, Prime Minister Abiy Ahmed has responded with promises of dramatic political and economic reforms and has shepherded a historic peace deal with neighboring Eritrea. The new leader’s aggressive approach to change has been met with exuberance among many Ethiopians, but experts warn that Abiy’s challenge to a decades-old political order faces major obstacles, and it is yet unclear whether he can follow through on his agenda.

     

    Ethiopia Map

    What is Ethiopia’s political backdrop?

    Ethiopia was ruled under a single dynasty, the House of Solomon, from antiquity until the 1970s. One of just two African nations to avoid European colonization—Liberia being the other—it was nonetheless occupied by Italy in the 1930s, forcing Emperor Haile Selassie to flee. He was only able to return after British and Ethiopian forces expelled the Italian army in the course of World War II.

    In 1974, a communist military junta known as the Derg, or “committee,” overthrew Haile Selassie, whose rule had been undermined by a failure to address an ongoing famine. During the resulting civil war, the military regime violently persecuted its rivals, real and suspected; a particularly deadly campaign, begun in 1976, was known as Qey Shibir, or the Red Terror. Tens of thousands of people died as a direct result of state violence, and hundreds of thousands more died in the 1983–85 famine.

    In 1989, several opposition groups came together to form the Ethiopian People’s Revolutionary Democratic Front (EPRDF), led by Meles Zenawi Asres of the Tigray People’s Liberation Front. The government had been weakened after losing the support of the Soviet Union, itself on the verge of collapse, and the EPRDF forces defeated the Derg in 1991.

    More From Our Experts

    Meles led the country for more than two decades, during which he consolidated his party’s hold on power. He introduced ethnic federalism, or the reorganization of regional government along ethnic lines, and he oversaw an era of massive investment, both public and private, to which many observers attributed the country’s subsequent growth. Critics, however, say Meles was a strongman who suppressed dissent and favored the country’s Tigrayan minority. Following Meles’s death in 2012, his deputy prime minister, Hailemariam Desalegn, took over.

     

    Ethiopia Timeline

    What were the 2015–17 protests about?

    Popular anger swelled in late 2015, driven by frustration over government tactics that denied Ethiopians basic civil and political rights, as well as complaints by the country’s two largest ethnic groups, the Oromo and the Amhara, that they had long been shut out of power by the Tigray minority that dominated the ruling coalition. Additionally, analysts say that Ethiopia’s land tenure system, in which ownership rights are vested in the state, has long fostered discontent. Under the system, the government has forcibly relocated tens of thousands of residents in recent years to make space for commercial agriculture projects.

    More on:

    Ethiopia

    East Africa

    Sub-Saharan Africa

    Abiy Ahmed

    Protests were triggered by a government proposal to broaden Addis Ababa’s municipal boundary, a move demonstrators said could displace Oromo farmers. Separate protests, sparked by the arrests of Amharas over a boundary dispute with the central government, erupted in the Amhara Region in July 2016. That October, the government declared a six-month state of emergency, giving it sweeping authority to ban protests and make arrests without court orders. Human rights groups accused security forces of widespread abuses, saying that they had killed more than a thousand protesters and detained tens of thousands of people during the unrest.

    Hailemariam’s government extended the state of emergency to August 2017, and the release of thousands of political prisoners in early 2018 did little to quell anti-government sentiment. In February, Hailemariam unexpectedly resigned, and EPRDF leaders selected forty-two-year-old Abiy Ahmed as prime minister.

    Many observers hailed Abiy’s selection as a major step toward opening political space. He is Ethiopia’s first Oromo leader and comes from the reformist wing of the ruling coalition. Since taking office, he has undertaken rapid reforms: he has loosened restrictions on internet use, lifted much-criticized terrorist designations that had been applied to several opposition groups, made peace with Eritrea, and set out to open the country’s economy. He has also vowed free and fair elections by 2020.

    What is Ethiopia’s relationship with Eritrea?

    Eritrea’s status was long contested. An Italian colony for more than a half-century, it was claimed by Haile Selassie’s government after World War II. Eritrea was federated with Ethiopia in 1952 but maintained administrative autonomy, a move backed by the United Nations. Ten years later, however, Ethiopia annexed it; Eritrean liberation fighters would spend the next three decades fighting for an independent state. The victory of combined Eritrean and Ethiopian rebel forces over the Derg in 1991 gave them their opening.

    Eritrea gained independence in 1993, making Ethiopia a landlocked state and bringing to a head long-standing border disputes. Sporadic fighting broke out into war in 1998, killing an estimated one hundred thousand people. A 2000 peace treaty [PDF] largely halted the armed conflict, but hostilities persisted. The countries cut diplomatic ties and kept troops deployed along the border.

    Abiy, however, immediately sought reconciliation with Ethiopia’s northern neighbor. In a landmark meeting with Eritrean President Isaias Afwerki in July 2018, the two announced an agreement to restore relations. The deal reopened embassies, resumed direct flights, and granted Ethiopia access to Eritrean ports.

    How has Ethiopia’s economy developed?

    Since the early 2000s, Ethiopia has enjoyed an economic boom in which annual gross domestic product (GDP) growth has averaged more than 10 percent, one of the highest rates in the world. It has sustained this impressive performance as the state directed a gradual shift away from agriculture in favor of the industrial and service sectors, though economists warn that unaddressed youth unemployment could hamper growth in the coming years.

    Analysts attribute Ethiopia’s growth at least in part to reforms ushered in under Meles, who championed a state-led development model that combined public investment in areas such as infrastructure and education with foreign aid and investment. He pointed to the success of the so-called Asian tigers, such as South Korea and Taiwan, which followed a similar developmental framework. Since taking office in 2018, Abiy has pushed for more economic liberalization, opening state companies in areas such as energy, telecommunications, and air travel to foreign investment, though many major industries remain state-run.

    Meles thought foreign aid could promote long-term development if used effectively, cultivating Ethiopia’s standing as a favorite of international donors, especially the United States. In 2016, it took in just over $4 billion in development assistance; some $818 million came from the United States. Multilateral aid has seesawed: Loans and other financing jumped in 2001 as the World Bank and the International Monetary Fund (IMF) helped the government launch a poverty reduction program, but they and other donors suspended direct budgetary support to the country following disputed elections in 2005 that led to widespread protests and a violent crackdown. In August 2018, the World Bank pledged $1 billion to boost the budget, a move Abiy said was in response to ongoing reforms.

    At the same time, Ethiopia has seen a shift away from its traditional reliance on agriculture. Once comprising roughly two-thirds of GDP, agriculture’s share of the economy has fallen to under 40 percent and has been overtaken by services, today Ethiopia’s largest single sector. Industry, including manufacturing and construction, is also taking on a more prominent role in the economy, accounting now for roughly a quarter of GDP. Still, agriculture remains of critical importance: farmers and agricultural workers make up roughly three-quarters of the country’s labor force.

    Meanwhile, the government has bet on a number of large-scale infrastructure projects, many of which have been aided by more than $12 billion in Chinese financing since 2000. These include expansive road and rail networks and the Grand Ethiopian Renaissance Dam, started in 2011 on the Nile River. When completed, the dam is set to be Africa’s largest hydroelectric power plant.

    What is Ethiopia’s foreign policy?

    Many experts consider Ethiopia to be a stabilizing force in the Horn of Africa and a major U.S. partner on regional security. Though Washington paused military support to Addis Ababa under the Derg, U.S.-Ethiopia ties have deepened in recent decades through counterterrorism cooperation, particularly in their fight against the militant Islamic group al-Shabab. Addis Ababa hosts the headquarters of the African Union (AU), a bloc of fifty-five member states, and it has played leading roles in UN peacekeeping operations in neighboring Somalia, Sudan, and South Sudan.

    However, Ethiopia has often been challenged by territorial disputes with its neighbors and concerns over border security, apart from its tangled history with Eritrea. Attempts by Somalia and its allies to claim Ethiopia’s Somali Region, also known as Ogaden, have at times led to war. In 2006, Ethiopia invaded Somalia, shortly after a precursor to al-Shabab wrested control of Mogadishu, the Somali capital. Ethiopian troops left in 2009, after the creation of an AU peacekeeping mission, though it acknowledged periodically sending troops over the border; it joined the AU effort in 2014. It has also sent thousands of troops to assist the UN mission in South Sudan, from where hundreds of thousands of refugees have crossed over Ethiopia’s western border. (Ethiopia hosts some nine hundred thousand refugees—the most of any African country after Uganda.) In September 2018, Abiy hosted rival South Sudanese factions for the signing of a long-awaited peace agreement to end the country’s civil war.

    Meanwhile, the Renaissance Dam project has raised tensions with Egypt and Sudan, who fear the project will squeeze their downstream access to the Nile’s waters. Abiy, in June 2018 talks with Egyptian President Abdel Fatah al-Sisi, vowed to ensure Egypt would maintain its share of the Nile, though details of an agreement were unclear.

    What is the humanitarian situation?

    Despite rapid economic growth, Ethiopia is still one of the world’s poorest and most drought-wracked countries. Roughly a quarter of Ethiopians lived in poverty [PDF] in 2016, according to UN estimates, though this is down from 45 percent of the population fifteen years earlier.

    Drought is common, particularly in the country’s north, and led to devastating famines in 1973 and 1984–85, together resulting in the deaths of more than 1.2 million people. In 2015–18, drought conditions necessitated emergency food assistance for more than ten million people. While humanitarian experts say the government has made progress in preventing such emergencies from turning into famine, food insecurity is an enduring threat. The Global Hunger Index, published annually by the Washington, DC–based International Food Policy Research Institute, ranked Ethiopia 104 out of 119 countries in 2017, based on indicators such as undernourishment and stunted childhood development. Moreover, ethnic tensions can exacerbate the problem: clashes between Ethiopian Somalis and Oromos in 2017 displaced an estimated one million people in areas that were already suffering from drought.

    The government has made strides, however, in health and education: In the last two decades, under-five child mortality was cut by two-thirds, while primary school enrollment soared from less than three million to more than sixteen million. AIDS-related deaths have decreased fivefold since peaking in 2003. Still, health experts say the country must tackle other major issues, such as high maternal mortality and malnourishment.

    What other obstacles are on the horizon?

    Considerable challenges lie ahead for Abiy’s government, from making good on promises of widespread democratic reform to improving strained relations with Ethiopia’s neighbors. “This young, charismatic prime minister is going to have to prove his serious chops as a mega political master in negotiating the various power centers in Ethiopia to institutionalize these reforms,” says CFR’s Reuben E. Brigety II, former U.S. ambassador to the African Union.

    This young, charismatic prime minister is going to have to prove his serious chops as a mega political master.
    Reuben E. Brigety II, CFR Adjunct Senior Fellow for African Peace and Security Issues

    While the government has lifted some of its controls on the media and legalized several previously banned political organizations, human rights advocates have urged Abiy to address other issues, such as arbitrary detentions and the forced displacements that have come as a result of development projects. The government has also struggled to rein in ethnic violence amid the liberalization measures: In response to intensified clashes in Addis Ababa and its suburbs, police arrested thousands of people and sent many of them to “rehabilitation camps” in September 2018, raising fears of another crackdown. Moreover, hard-liners from within Abiy’s own coalition have opposed parts of his reform agenda.

    Ethiopia hopes to continue expanding its manufacturing sector, as well as services such as tourism and telecommunications, in a bid to halt a growing job crisis among its youth population. With a median age of eighteen and an estimated two million people entering the work force each year, Ethiopia’s economy will need to sustain its high growth to absorb the next generation of workers, whose expectations have been raised by Abiy’s promises. At the same time, persistent drought continues to imperil the livelihoods of millions, particularly people in rural areas.

    Experts say Addis Ababa faces other economic challenges. It may have to start looking for financing outside of Beijing, which appears to be scaling back its investment over debt concerns. After years of borrowing, government debt is now nearly 60 percent of GDP, a situation the IMF has labeled high risk. Meanwhile, Ethiopia’s foreign exchange reserves have plummeted as export growth has faltered.

    Yet, the level of optimism among many Ethiopians that Abiy can improve both political and economic conditions is “profound,” Brigety says. “[He] is connecting with local people in ways no Ethiopian leader in two millennia of history has ever done, in a way that people have been desperately clamoring for.”

     

    Source: https://www.cfr.org/backgrounder/ethiopia-east-africas-emerging-giant

    Read more ›

    ከሁለቱ ክልል ባገኘነው አጠቃላይ መረጃ በከተማው ውስጥ ከተገደሉት ሰዎች ጭምር በአምስት ቀናት ውስጥ የ67 ሰዎች ሕይወት አልፏል።

    በቤንሻንጉል ጉምዝ ካማሼ ዞን በተለይ በበሎይ ጅጋንፎይ ወረዳ በተባባሰ ግጭት ከ72 ሺህ ሰዎች በላይ ተፈናቅለው ነቀምት እንደሚገኙ የምሥራቅ ወለጋ ዞን አስተዳደርና ፀጥታ ዘርፍ ኃላፊ አቶ ታከለ ቶሎሳ ለአሜሪካ ድምፅ ተናገሩ።

    በደንብ የተደራጀና የታጠቀ ኃይል በተለይ ትላንት ከፍተኛ ጥቃት ከፍቶ በኦሮሚያ በኩል የሟቾች ቁጥር 23 መድረሱን ገልፀዋል።

    የቤንሻንጉል ክልል ምክትል ርዕሰ መስተዳድር አቶ አበራ ባይታ በበኩላቸው ሰዎች መፈናቀላቸውን ገልፀው "ቁጥሩ የተጋነነ ነው" ብለውታል። በቤንሻንጉል ጉምዝ በኩልም 31 ሰዎች ሞተዋል ይላሉ።

    በከተማው ውስጥ ዘጠኝ ሰላማዊ ሰዎች መገደላቸውን አረጋግጠዋል።

    ከሁለቱ ክልል ባገኘነው አጠቃላይ መረጃ መጀመሪያ ላይ አራት ተገደሉ የተባሉ አመራሮችን ጨምሮ በአምስት ቀናት ውስጥ የ67 ሰዎች ሕይወት አልፏል።

    የአካል ጉዳት የደረሰባቸው ሰዎች መኖራቸውና ብዙ መኖሪያ ቤቶች መቃጠላቸውና ሁለቱም ክልሎች ተናግረዋል።

    Read more ›

    ብ/ጀነራል አሳምነው ፅጌ እና አቶ መላኩ ፋንታ ለብአዴን/አዴፓ ማዕከላዊ ኮሚቴ አባል ተመርጠዋል::

    ብአዴን/አዴፓ 65 የማዕከላዊ ኮሚቴ አበላትን መረጠ በአዲሱ የማዕከላዊ ኮሚቴ አባላት ምርጫ አዳዲስ አበላት በብዛት ተመርጠዋል

    አዴፓ 65 የማዕከላዊ ኮሚቴ አባላቱን መረጠ፡፡
    1. አቶ ደመቀ መኮንን
    2. አቶ ገዱ አንዳርጋቸው
    3. ዶክተር አምባቸው መኮንን
    4. አቶ ሲሳይ ዳምጤ
    5. አቶ ዘለቀ አንሉ
    6. አቶ ጥላሁን ወርቃየሁ
    7. አቶ ፈንታ ደጀን
    8. አቶ አብርሃም አያሌው
    9. አቶ ተፈራ ወንድምአገኘሁ
    10. አቶ ፀጋ አራጌ
    11. አቶ ተመስገን ኃይሉ
    12. አቶ መሃመድ አብዱ
    13. አቶ ኃይሉ ግርማይ
    14. ዶክተር ሙሉቀን አዳነ
    15. አቶ ብርሃኑ ጣምያለው
    16. አቶ ግዛት ዓብዩ
    17. ዶክተር መለሰ መኮነን
    18. ወ/ሮ ዳግማዊት ሞገስ
    19. ወ/ሮ አየለች አሳየ
    20. አቶ እዘዝ ዋሴ
    21. አቶ ሙሉቀን ዓየሁ
    22. አቶ ተመስገን ጥሩነህ
    23. አቶ ምግባሩ ከበደ
    24. አቶ ሻምበል ከበደ
    25. አቶ ዓለሙ ጀምበሬ
    26. አቶ ዮሐንስ ቧያለው
    27. አቶ አምሳሉ ደረጀ
    28. ወ/ሮ አስናቁ ደረስ
    29. አቶ መላኩ አለበል
    30. አቶ ላቀ አያሌው
    31. አቶ ደሴ ጥላሁን
    32. ዶክተር ይናገር ደሴ
    33. አቶ ምስራቅ ተፈራ
    34. አቶ ብናልፍ አንዷለም
    35. አቶ ተፈራ ደርበው
    36. አቶ አገኘሁ ተሻገር
    37. ወ/ሮ ፈንታይቱ ካሴ
    38. አቶ ንጉሱ ጥላሁን
    39. አቶ ሞላ መልካሙ
    40. ሲ/ር ብዙአየሁ ቢያዝን
    41. አቶ አብርሃም አለኸኝ
    42. ቀለምወርቅ ምህረቴ
    43. አቶ ጎሹ እንዳላማው
    44. ዶክተር ንጉሴ ምትኩ
    45. ዶክተር አምላኩ አስረስ
    46. ዶክተር ስዩም መስፍን
    47. ዶክተር ኃይለማሪያም ብርቄ
    48. አቶ ካሳ አበባው
    49. ወ/ሮ ራቢያ ይማም
    50. ወ/ሮ እናታለም መለሰ
    51. አቶ መላኩ ፈንታ
    52. አቶ ስዩም መኮንን
    53. ዶክተር ጥላየ ጌቴ
    54. አቶ ጃንጥራር አባይ
    55. ወ/ሮ ሱቢያ ደሳለኝ
    56. አቶ አሰማኸኝ አስረስ
    57. ዶክተር ጥላሁን መሃሪ
    58. ዶክተር አህመዲን መሃመድ
    59. አቶ እንዳወቅ አብየ
    60. ዶክተር ይልቃል ከፋለ
    61. ወ/ሮ ዓይናለም ንጉሴ
    62. ወ/ሮ ወርቅሰሙ ማሞ
    63. ዶክተር ስንታየሁ ወልደ ሚካኤል
    64. ጀኔራል አሳምነው ፅጌ
    65. ወ/ሮ ፈንታየ ጥበቡ

    Read more ›
    First ... Previous 2 3 4 5 6 Next ... Last